बंगलादेशमा ऐतिहासिक मतदान सुरु : १५ वर्षपछि नयाँ राजनीतिक मोड

काठमाडौं । बंगलादेशमा आज राष्ट्रिय निर्वाचन सुरु भएको छ। गत जुलाई २०२४ को जनआन्दोलनले पूर्व प्रधानमन्त्री शेख हसिनाको १५ वर्ष लामो शासनको अन्त्य गरेपछि पहिलो पटक हुन लागेको यो चुनावलाई ऐतिहासिक मोडका रूपमा हेरिएको छ।

बिहान ७:३० बजे (स्थानीय समयअनुसार) सुरु भएको मतदान अपराह्न ४:३० बजे सकिनेछ। निर्वाचन आयोगका अनुसार करिब १७ करोड जनसंख्या रहेको बंगलादेशमा १२ करोड ७० लाखभन्दा बढी मतदाता योग्य छन्। देशभरका २९९ संसदीय सिटका लागि १,९८१ उम्मेदवार प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका छन्। एक उम्मेदवारको निधनपछि एउटा क्षेत्रमा भने मतदान स्थगित गरिएको छ।

यसपटकको चुनावको अर्को विशेषता भनेको विदेशमा बसोबास गर्ने बंगलादेशी नागरिकले पहिलो पटक हुलाक (पोस्टल) प्रणालीमार्फत मतदान गर्न पाउनु हो। यसले लोकतान्त्रिक सहभागिताको दायरा थप फराकिलो बनाएको छ।

प्रत्येक मतदाताले दुई वटा मतपत्र पाउनेछन्।
– सेतो मतपत्र-आफ्नै निर्वाचन क्षेत्रबाट संसद सदस्य चयन गर्न।
– गुलाबी मतपत्र प्रस्तावित संवैधानिक सुधारसम्बन्धी राष्ट्रिय जनमतसंग्रहका लागि।

जनमतसंग्रहमा संसदमा महिलाको प्रतिनिधित्व बढाउने, प्रधानमन्त्रीको कार्यकालमा सीमा तोक्ने र १०० सदस्यीय माथिल्लो सदनसहित द्विसदनीय संसद स्थापना गर्ने प्रस्ताव समावेश छन्। यदि प्रस्ताव पारित भयो भने, भविष्यका संवैधानिक संशोधनहरूका लागि माथिल्लो सदनको बहुमत अनिवार्य हुनेछ।

मुहम्मद युनुस नेतृत्वको अन्तरिम प्रशासनले स्वतन्त्र, निष्पक्ष र शान्तिपूर्ण निर्वाचन गराउने प्रतिबद्धता जनाएको छ। युरोपेली संघ, राष्ट्रमण्डललगायतका निकायबाट करिब ५०० विदेशी पर्यवेक्षक उपस्थित छन्, जसले निर्वाचन प्रक्रियालाई अन्तर्राष्ट्रिय चासोको केन्द्रमा राखेको छ।

बंगलादेशको राजनीति दशकौँदेखि दुई प्रभावशाली वंश वरिपरि घुम्दै आएको छ। एकतर्फ शेख हसिनाको आवामी लीग र अर्कोतर्फ पूर्व प्रधानमन्त्री खालेदा जियाका छोरा तारिक रहमान नेतृत्वको बंगलादेश नेशनलिस्ट पार्टी। आवामी लीग प्रतिबन्धित भएपछि यसपटक रहमान प्रमुख दाबेदारका रूपमा अगाडि देखिएका छन्।

यस निर्वाचनले बंगलादेशको लोकतान्त्रिक यात्रालाई कुन दिशामा लैजान्छ भन्ने कुराले सम्पूर्ण क्षेत्रको ध्यान तानेको छ। आजको मतपेटिकामा परेको प्रत्येक मत केवल प्रतिनिधि चयन मात्र होइन, देशको भावी राजनीतिक संरचना र स्थायित्वको आधार तय गर्ने निर्णय पनि हो।